A memoria sostible: a paisaxe litoral e fluvial de Soutomaior

Soutomaior posúe un importante patrimonio cultural e histórico ligado ao mar. O río Verdugo verte as súas augas na parte final da ría de Vigo, e crea antes da súa chegada á ponte Romana un amplo esteiro, a cuxo carón pódese atopar un conxunto de muiños, chamados "Os muiños de Daión", enclave que serve de nexo para este proxecto.

Este lugar constitúe un marco idóneo para a posta en marcha de proxectos de mellora e posta en valor da contorna natural e ambiental, de valorización do patrimonio marítimo e fluvial e de posta en marcha de sinerxias de dinamización e participación social no desenvolvemento económico e turístico da zona.

O proxecto pretende paliar algunhas das necesidades e problemáticas detectadas máis significativas:

1. Falta de sensibilización da poboación local para a conservación dos bens naturais e patrimoniais do Concello

2. Escasa sensibilización medioambiental da poboación

3. Escaso aproveitamento dos recursos patrimoniais e naturais a nivel turísticos

4. Falta de materiais para uso divulgativo que amosen o patrimonio do Concello

5. Escasa innovación na promoción turística doutros recursos de gran valor

6. Necesidade de ampliar a oferta de lecer e turística sostible arredor dos recursos do mar e dos ríos

7. Necesidade de reactivar a marca Arcade, apostando por novas fórmulas turísticas sostibles que diversifiquen a actividade económica

A memoria sostible: a paisaxe litoral e fluvial de Soutomaior é un proxecto que aposta por poñer en valor o patrimonio natural e etnográfico, e valorizar a contorna mariña e de ribeira, empregando como fío conductor a zona de Daión, no barrio da Devesa en Arcade, nun enclave onde se unen a terra, os ríos e o mar.

Datos do promotor

Nome e apelidos / Razón social:

Concello de Soutomaior

Datos de interese:

https://soutomaior.gal/

Perfil empresarial:

Administración pública

Datos do proxecto

Referencia normativa:

Orde do 12 de febreiro de 2025 bases reguladoras concesión axudas proxectos FEMPA 2021-2027

Convocatoria - ano:

2025

Data de aprobación:

08/08/2025

Prazo de execución

Prazo total (meses):

Anualidades:

2025-2026

Data fin de execución:

31/10/2025

Ámbito de aplicación:

O proxecto levarase a cabo no Concello de Soutomaior.

Información económica inicial do proxecto

Coste total do proxecto (subvencionable + non subvencionable):

29.769,58 €

Coste subvencionable do proyecto (inversión pública + inversión privada):

29.769,58 €

Total axuda pública aprobada (€):

29.769,58

% Subvención:

100%

Reparto de axuda pública aprobada

FEMP (€):

20.838,71

FEMP (%):

70%

CA (€):

8.930,87

CA (%):

30%

Estratexia de desenvolvemento local participativa, obxectivos e prioridades dos proxectos

Principais obxectivos do proxecto:

O proxecto ten como obxectivos xerais:

1.A protección do patrimonio histórico-etnolóxico do conxunto dos muíños e a súa posta en valor, mediante a sensibilización sobre o seu estado e a proposta de actividades sostibles na súa contorna.

2.Promover e potenciar a difusión do valor paisaxístico e ambiental deste entorno en particular, así coma do litoral do río Verdugo e da ría de Vigo.

3.Mellorar a calidade de vida dos veciños de Arcade e do barrio da Devesa.

4.Poñer en valor ás persoas que manteñen o legado da tradición nun sentido amplo, incluído o do mar no ámbito da cultura, arte, economía e patrimonio.

5.Mellorar o coñecemento do espazo natural protexido marítimo – costeiro.

6.Facer pedagoxía ofrecendo espazos de lecer sostible e compartido que respecten os valores medio ambientais.

7.Poñer en valor o papel da muller.

8.Implantar melloras de benestar social que atendan á diversidade.

9.Aplicar os procesos de dixitalización e tecnolóxicos nas actividades.

Resultados concretos previstos coa implementación do proxecto:

- Poñer en valor o patrimonio ambiental.

- Desenvolvemento de proxectos do proxecto de xeito sostible que deixe pouca pegada ambiental.

- Facer un uso responsable do medio para a súa conservación e que en todas as actividades o espazo quede tal como estaba ou mellor do que estaba si é que se observa que hai lixo ou calquera outro recurso que non deba estar nese sitio.

- Elaborar materiais que contribúan a conservar o patrimonio cultural como fonte de identidade da zona, como parte da historia e como fonte de cohesión social para que o proxecto revitalice a zona e impulse o turismo sostible

- Aplicar a tecnoloxía para achegar os contidos do proxecto á xente nova, para familiarizar á xente co uso das TIC e para reducir o impacto do papel, para que o proxecto poida chegar á máis xente a través das redes sociais e de internet, para poder conservar os recursos documentais e favorecer o seu uso noutros momentos e lugares máis aló do días nos que se executen as actividades.

Principais actividades do proxecto:

Roteiro "Camiños de auga":Actividade aberta a todos os públicos. Percorrido circular pola zona dos muiños interpretando e amosando diferentes perspectivas e biodiversidade da contorna buscando sempre unha ligazón co mar; identificando elementos da contorna que logo sirvan para a parte artística da actividade, mediante a realización dun caderno de campo a través da arte.

Actividades de divulgación e coñecemento dos hábitats e da flora costeira ameazada. As actuacións “Bioblitzs” (ou descubertas de biodiversidade) guiadas por persoal experto en avifauna, macroinvertebrados, anfibios e flora e saidas para dar a coñecer e divulgar os valores naturais do espazo, e favorecer a aplicación mediante a educación ambiental. Destinado a todos os públicos.

Actividade de divulgación ambiental “O Litoral de Soutomaior e o río Verdugo: un refuxio natural para especies en perigo”: Charlas divulgativas en centros educativos do Concello de Soutomaior sobre os valores naturais da Enseada de San Simón, as augas mariñas e continentais de Soutomaior e algunhas das especies que albergan (anguía e camarón), principais ameazas deste tipo de ecosistemas e conservación. Mostra de artes e aparellos de pesca artesanais empregados tradicionais na captura de especies comerciais da zona. Visitas co alumnado á Praia dá Xunqueira e a súa contorna, e talleres científicos sobre a biodiversidade de flora e fauna a zona.

Actuacións de voluntariado ambiental para a mellora de hábitats: Xornadas dirixidas a visitantes, poboación local e centros de ensino que estarán centradas na mellora de hábitats de ribeira e intermareal con actuacións como eliminación de invasoras, limpezas de lixo en praias e areais, etc.

Programa de voluntariado ambiental. Contempla accións de restauración, principalmente na erradicación e control de especies exóticas invasoras e no fomento dos hábitats prioritarios e de especies ameazadas. Crear espazos de participación desde o ámbito do voluntariado ambiental é de especial interese xa que, alén de dar a posibilidade de colaborar na conservación do medio, ofrécese unha excelente oportunidade para divulgar problemáticas ambientais diversas e aprender desde a práctica. Este tipo de actuacións cidadás, baixo a supervisión de persoal técnico, posibilita que as persoas acheguen o seu grao de area no estudo e conservación do medio natural.

Actuacións de mellora de hábitats a desenvolver:

- Limpezas de lixo no entorno das áreas de intervención. Algunhas destas zonas, como a praia da Xunqueira ou Matilde, teñen a problemática, estendida a todo o litoral, do lixo mariño. Coa finalidade de mellorar o seu hábitat e mantelo nas mellores condicións ecolóxicas realizaranse limpezas de plásticos nas mesmas, sempre en pequenos grupos para evitar a pisada e baixo a supervisión de persoal técnico.

- Eliminación de especies alóctonas invasoras: As paisaxes e hábitats da zona litoral están entre os máis agredidos pola presenza de especies de carácter invasor.

Para complementar os resultados de eliminación de EEI, faise necesaria a repoboación con especies autóctonas, para o cal sería adecuado xornadas de plantación. Para isto, empregaranse pés certificados e escolleranse as especies en función do hábitat máis acaido, previo estudo.

Formación específica: Xornadas formativas dirixidas a fomentar un uso sostible e ambiental da ZEC Enseada de San Simón, do esteiro e do río Verdugo.

Curso de formación teórico-práctico para o persoal do concello que teñan relación coa xestión das especies invasoras (técnico medio ambiente, persoal de servizo e infraestruturas, xardíns, así como profesorado de centros de ensino...): persoal do Concello (técnico medio ambiente, parques e xardíns, profesorado).

Paneis interpretativos: Deseño e creación de contidos, ilustracións e pezas de vídeos accesibles a través de QR para crear uns paneis interpretativos.

Xornada ecofeminista para visibilizar ás mulleres nas tradicións galegas desde o rural ata o mar. A actividade está dividida en varias liñas de actuación, unha primeira de investigación con visión ecosocial e ecofeminista nas tradicións galegas dende o rural ata o mar, outra de traballo colaborativo con outras agrupacións ou asociacións de oficios tradicionais do rural e do mar, outra de cantareiras galegas, regueifa e poesía improvisada con visión ecolóxica e social.

Obxectivos da EDLP do GALP á que responde

Obxectivo estratéxico da EDLP:

Obxectivo estratéxico 3: Impulso e aproveitamento do patrimonio ambiental das zonas pesqueiras e acuícolas, incluíndo as operacións de mitigación do cambio climático

Obxectivo específico da EDLP:

Obxectivo específico 3.2.: Posta en valor do patrimonio ambiental das zonas pesqueiras e acuícolas.

Actuación 3.2.1: Promoción de proxectos sostibles que poñan en valor e promovan a conservación dos espazos de protección medioambiental (Parque das Illas Atlánticas, Rede Natura...) e a
xestión sostible e os valores da pesca costeira artesanal

Actuación 3.2.1.: Plan de recuperación de rutas costeiras e sendeiros litorais sostibles que permitan a posta en valor dos elementos do patrimonio medioambiental

Contribución aos retos dos GALP cara o 2020:

Si
Non

Contribución:

Política pesqueira común
Crecemento azul
Cambio climático e transición enerxética a unha economía de baixas emisións de carbono
Creación de emprego e integración social (mulleres, mozos/as e inclusión social)

Formulario de búsqueda

Formulario de búsqueda

A memoria sostible: a paisaxe litoral e fluvial de Soutomaior